Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın ilk kez başkanlık ettiği Milli Güvenlik Kurulu toplantısı, Türk siyaset tarihine not düşülecek şekilde Cumhuriyet tarihinin en uzun toplantılarından biri olma özelliği kazandı.

DİKKAT ÇEKEN CEMAAT AYRINTISI

MGK toplantısının ardından geceyarısı yayınlanan bildiride; “iç ve dış legal görünüm altında illegal faaliyet yürüten yapılanmalar ifadesi kullanılarak” Gülen cemaatine karşı mücadelenin kararlılıkla yürütüleceğine yönelik önemli mesaj verildi. İkinci vurgu, PKK terörüne karşı kamu düzeninin korunmasına yönelik oldu.

MGK’nın 28 Şubat 1997’deki tarihi toplantısı 9 ; İrticayla Mücadele Eylem Planı belgesinin neden olduğu tartışmaların ele alındığı 2009 yılındaki toplantısı 7 saat 40 dakika sürmüştü.

Dönemin Genelkurmay İkinci Başkanı Orgeneral Ahmet Çörekçi, 1995’in Ağustos ayında gazetecilere verdiği bir brifingte ilk kez ‘kırmızı küçük kitap ’ sözünü kullandığında, pek kimsenin dikkatini çekmemişti. Ta ki, Mersin Milletvekili Fikri Sağlar bir soru önergesi ile devletin ‘kırmızı kitap’ adında gizli bir anayasası olup olmadığını sorana kadar… 

Ve kamuoyu ilk defa 1972’den beri var olan, MGK’da hazırlanan, belli aralıklarla güncellenen Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’nin (MGSB) iç ve dış politikanın sınırlarını ‘kırmızı çizgilerle’ belirlediğini öğrendi. Nasıl uygulandığını ise 28 Şubat sürecinde çok yakından gördü. ‘Kırmızı kitabın’ sadece siyaseti değil; hukuku, eğitimi, kültürel iklimi de gerektiğinde nasıl dizayn edebildiğine tanık oldu.

Bugünlerde ‘kırmızı kitap’ yine gündemde. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan geçen hafta net bir şekilde Fethullah Gülen cemaatini kastederek ‘paralel yapının’ da artık bu kitapta bir tehdit olarak yerini alacağını açıkladı. Dün yapılan MGK toplantısında da 10.5 saat sürerek bir rekor kırıldı.

‘Paralel yapı’nın Cumhurbaşkanı’nın kastettiği gibi ‘kırmızı kitaba’ girip girmediği, MGSB’de yapılan değişikliklere dair açıklama yapılınca görülecek. Girerse de 2005’ten sonra Gülen cemaati bu kez farklı bir adlandırmayla da olsa bir kez daha ‘kırmızı kitap’ta anılmış olacak.

Peki bu 42 yılda ‘kırmızı kitaba’ kimler girdi, kimler çıktı?

1972: İÇTE SOL, DIŞTA RUSYA 

Resmi adıyla MGSB ilk kez 1972’de hazırlandı. 78 sayfadan oluşan belgede ‘iç ve dış düşman’ tanımları belirleyici olsa da ekonomik, kültürel, sosyal pek çok başka alandan da öngörüler, riskler ve hedefler vardı. Soğuk Savaş’ın bu ilk ‘kırmızı kitabında’ kısmen ‘sağ’ hareketler de yer alsa bile asıl tehdit ‘Rusya destekli sol örgütler’di. ‘Sol’ ile bağlantılı görüldüğünden Alevi kesimi, azınlıklar kontenjanından Ermeni ve Rumlar içerideki riskler olarak sıralanıyordu. Baş dış tehdit Rusya, peşi sıra da Yunanistan, İran ve Suriye sıralanıyordu.

1981: İÇTE KÜRT-ASALA, DIŞTA İRAN-YUNANİSTAN 

12 Eylül darbesi sonrasında MGSB’de ilk ciddi değişiklik yapıldı. Cezaevlerine tıkılan ‘sol’ iç tehditte ilk sıradan düştü. Yerini Kürtler alırken, ASALA üzerinden hem iç hem dış tehdit kategorisinde Ermeniler yine üstlerdeydi. Dış risk olarak ise İran öne çıktı. Yunanistan bu dönemde değişmez ‘dış risk’ti zaten ve iç kamuoyunda da Yunanistan ile gerilim her daim gündemdeydi.

1992: İÇTE PKK , DIŞTA SURİYE 

1992’de Süleyman Demirel’in Başbakanlığı döneminde ‘kırmızı kitap’ bir kez daha elden geçirildi. Soğuk Savaş konsepti artık geride kaldı. ASALA’nın da bitmesiyle iç tehditte ilk sıra bu kez PKK’ya geçti. PKK’ya destek verdiği düşünülen Suriye dış tehditler arasında ilk sıraya çıktı. Rusya ve Yunanistan da yerini korudu. Bu dönem yapılan en dikkat çekici değişiklik ise Arap ülkeleri ile daha sıcak ilişkiler kurulması gerektiğine dair vizyondu. Bir başka düzenleme belgenin bundan sonra 5 yılda bir yenilenmesi tavsiyesiydi.

1997: İÇTE İRTİCA, DIŞTA YUNANİSTAN 

‘Kırmızı kitabın’ popüler olduğu yıllar ise elbette 28 Şubat dönemidir. Meşhur MGK toplantısıyla birlikte 1 Kasım 1997’de baştan sona MGSB değiştirildi. İrtica iç tehditlerin ilk sırasına yerleşti. PKK ve ardından da aşırı sol örgütler sıralandı. İran, irtica ile bağlantılı olarak belgede önemli bir yer tutsa da dış tehditte Yunanistan’ın ilk sıraya çıkması dikkat çekiciydi. Nitekim adalar sorunu ve 12 mil meselesi savaş sebebi sayılıyordu.

2001: İÇTE İSLAMİ VE BÖLÜCÜ TERÖR, DIŞTA IRAK 

MGSB’de 2001’de bir revizyona gidildi. Bu revizyonun gerekçesi ise Türkiye’nin “çevresindeki tehdit algısının değişmesi’ydi. En önemli değişiklik Suriye’nin ‘birincil tehdit’ olmaktan çıkarılmasıydı. Buna karşılık Irak’ın geleceğinin savaş sonrasında büyük bir belirsizliğin içine girmesi, İran’ın nükleer yetenek kazanmaya çalıştığı yolundaki istihbarat bilgiler gerekçe gösterilerek iki ülke dış tehditte ilk sıralara çıkarıldı. Yunanistan konusunda ise ciddi bir yumuşamaya gidildi. İç tehditte PKK yine yer alırken, 11 Eylül saldırısından dolayı “İslami köktendinci terörün” tırmanışına özellikle dikkat çekilerek ‘bölücü terörle İslami terör’ eşit derecede öncelikli tehdit sayıldı.

2005: İRTİCA-PKK-AŞIRI SOL DIŞTA İRAN-IRAK 

2005’teki MGSB değişikliği ise biraz sancılı oldu. AK Parti hükümetinin ‘irtica’nın hâlâ tehdit olarak görülmesi ve 28 Şubat kararlarının devam ettirilmek istenmesine yönelik rahatsızlığı kamuoyuna yansıdı. Ve belgedeki değişiklikler 20 Mart 2006’da ancak onaylanabildi. İç tehditte bir önceliğe yer verilmeden ‘irtica, bölücülük ve aşırı sol’ eşit düzeyde sıralandı. Ancak burada dikkat çeken değişim, önceki belgelerde bir şekilde kendine yer bulan ‘aşırı sağ’ 2005’teki değişiklikte tamamen çıkarıldı. Solda ise ‘ılımlı sol’ tanımı yapılarak ‘ulusalcı sol’un tehdit olmayacağına işaret edildi. Ermeniler, Rumlar ve Süryaniler de bu dönemde dışarı ile bağlantılı iç tehdit statülerini korudular!

2010: İÇTE ‘ETNİK VE KÖKTEN DİNCİ TERÖR’, ‘DIŞ’ BELİRSİZ

2010’deki değişiklik ise ‘kırmızı kitabın’ kendi tarihi bakımından bir ‘demokratikleşe’ sayılabilir. Zira ilk kez tehdit konusunda doğrudan, ayrıntılı, belli bir kimliği veya inancı işaret etmeden tarif yapıldı. İç ve dış ayrımı da yapılmadan sadece ‘etnik ve kökten dinci terör’ tabiri kullanılırken 42 yılda ilk defa hiçbir ülkenin adı ‘dış tehdit’ veya ‘riskler’ başlığı altında sıralanmadı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başkanlığında ilk kez yapılan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Toplantısı sona erdi.

Kurulun, Çankaya Köşkü’nde saat 14.25’te başlayan Ekim ayı olağan toplantısı yaklaşık 10 buçuk saat sürdü.

MGK sonrası yapılan yazılı açıklama şu şekilde:

“LEGAL GÖRÜNÜMLÜ İLLEGAL PARALEL YAPILAR”

- Ülkemizin güvenliği, halkımızın huzuru ve kamu düzenini ilgilendiren hususlar ayrıntılı olarak görüşülmüştür. Bu kapsamda milli güvenliğimizi tehdit eden ve kamu düzenini bozan iç ve dış legal görünüm altında illegal faaliyet yürüten paralel yapılanmalar ve illegal oluşumlarla yürütülen mücadelenin kararlılıkla sürdürüleceği vurgulanmıştır.

IŞİD VE IRAK

- Irak ve Suriye’de IŞİD ve diğer terör örgütleriyle mücadele, ülkemizin bu mücadelede uluslararası koalisyon içindeki konumu, Türkiye’ye müzahir gruplar başta olmak üzere, ılımlı muhaliflerin durumu ve yerinden edilen kişilere yönelik insani yardımlarımız görüşülmüştür. Ayrıca Irak’taki siyasi süreçte son dönemde yaşanan gelişmeler gözden geçirilmiş, ikili ilişkilerin güçlendirilmesi yönündeki irade teyit edilmiştir.

SURİYE KONUSU

- Suriye’de dördüncü yılını tamamlamak üzere olan çatışma ortamının ülkemizin ve bölgemizin güvenlik ve istikrarına yönelik yansımaları, bu konudaki bölgesel ve uluslararası yaşanan son gelişmeleri de içerecek şekilde müzakere edilmiştir.

İSRAİL-FİLİSTİN ATEŞKESİ

- Başta Gazze’de sağlanan ateşkes olmak üzere, İsrail-Filistin ihtilafında yaşanan son gelişmeler, Libya ve Yemen’deki mevcut durum ile bölgesel yansımaları kapsamlı biçimde görüşülmüştür.

ÇÖZÜM SÜRECİ

- Terörle çok boyutlu mücadele kapsamında sürdürülen çözüm süreci ele alınmış, sürecin oluşturduğu olumlu atmosferi ve huzur ortamını bozmaya yönelik provokatif olaylara karşı kamu düzeni ve güvenliğini koruma konusundaki kararlılık teyit edilmiştir

28 Ağustos’ta görevine başlayan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başkanlığındaki Milli Güvenlik Kurulu toplantısının ilk toplantısı bugün yapılacak.

PARALEL YAPI İLGİLİ YENİ ADIMLAR ATILACAK

Toplantının; Erdoğan’ın daha önce yaptığı açıklamalar nedeniyle paralel yapının faaliyetlerinin ulusal güvenlik değerlendirmeleri çerçevesinde kapsamlı olarak ele alınacağı bir özellik taşıması bekleniyor. Toplantıda; paralel yapılanma ile mücadele konusunda yeni adımlar atılması yönünde kararlar oluşturulabileceği üzerinde de değerlendirmeler yapılıyor.

Kulislere yansıyan bilgilere göre, Kırmızı Kitap olarak adlandırılan Milli Güvenlik siyaset Belgesi’nde revize çalışmaları da gündemde. Bu çerçevede paralel yapı ile mücadelenin MGSB belgesinde yer almasına dönük çalışmaların olduğu konuşuluy

Kritik illeri kapsayan valiler kararnamesiyle Türkiye’nin önümüzdeki süreçteki yol haritası da belirlenmiş oldu. Kararnameyle hükümet ‘paralel yapıyla mücadele’, ‘çözüm süreci’ ve ‘Suriyeli göçmenlerin durumları’na ilişkin yeni süreçte atacağı adımlara uygun isimlerle çalışma yürütecek.

Paralel yapıyı ‘milli güvenliğe karşı tehdit’ olarak konumlandıran hükümet, bu konuda daha etkin mücadele için İçişleri Bakanlığı Müsteşarı Seyfullah Hacımüftüoğlu’nu Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Genel Sekreterliği’ne atadı. Yerine ise Antalya Valisi Sebahattin Öztürk getirildi. Eski MGK Genel Sekreteri Muammer Türker ise Antalya’nın yeni valisi oldu. 20 il valisinin değiştiği kararnamede 9 isim merkeze çekildi, merkezdeki 7 vali de yeni illere atandı.

KGM VE DİYARBAKIR

Çözüm sürecini doğrudan kendisine bağlayan Başbakan Ahmet Davutoğlu, çözüm sürecinin koordinasyonunu yürüten Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı’nda da (KGM) adım atacak. 62. Hükümet’in yaptığı 2. Bakanlar Kurulu toplantısında KGM’yi ilk kurulduğu gibi yeniden İçişleri Bakanlığı’na bağlayan Davutoğlu, çözüm sürecine ne kadar önem verdiğini ortaya koydu. Bu süreçte KGM’nin başındaki isim Mehmet Ulvi Saran görevinden istifa etti. Yerine atanacak ismin, çözüm sürecine ilişkin kararlı adımlar atacak bir bürokrat olması bekleniyor. Bunun yanında Diyarbakır Valisi Mustafa Cahit Kıraç da merkeze alınan isimler arasında yeraldı. Çözüm süreci açısından kilit önemdeki kentte son dönemde yaşananların, Kıraç’ın görevden alınmasında etkili olduğu belirtiliyor. 2. Taktik Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nda bayrak indirme eylemi yaşanmış, daha sonra bu birim lağvedilmişti. Lice’deki yol kesme eylemlerinin ardından Kıraç da eleştiri oklarının hedefi olmuştu. Bu iki olay sonrası Diyarbakır Valisi merkeze çekilirken yerine Samsun Valisi Hüseyin Aksoy atandı.

SURİYELİ GÖÇMENLER İSTANBUL’U SALLADI

İstanbul Valisi Hüseyin Avni Mutlu da merkeze çekilen isimlerin arasında yeraldı. 4 yıldır bu görevi yapan Mutlu’nun yerine ise Malatya Valisi Vasip Şahin atandı. Mutlu’nun görevden alınmasında, İstanbul sokaklarındaki Suriyeli göçmenlerin durumlarına karşı çözüm üretememesinin yattığı belirtiliyor. Mutlu’nun, ‘dilencilik’ gibi sosyal olaylar ve asayiş vakalarındaki artışın önüne geçemediği için görevden el çektirildiği konuşuluyor. Diğer yandan Mutlu’nun yerine atanan Vasip Şahin’in ise kendi ilindeki ‘Gezi’ eylemlerinin olaysız bir şekilde bitirilmesini sağladığı biliniyor.

Bu arada hükümet, IŞİD ile mücadele kapsamında sınır güvenliğini de artıracak. Kararname ile Suriye ile sınırı olan Hatay ve Osmaniye’nin yanısıra güneydeki kilit kentlerden Mersin ve Kahramanmaraş’ın valileri de değiştirildi.