AFAD Başkanı Fuat Oktay, Türkiye’nin Suriyeli mülteciler konusunda yapılanları ve yeni mültecilerin gelmesi halinde nasıl bir hazırlık içinde olduklarını anlattı. Yardım konusunda Türkiye’nin dünyada ilk sırada olduğunu belirten Oktay, kamplardaki standartların Birleşmiş Milletler (BM) standardının çok üzerinde olduğunu ve bu nedenle BM’nin kendilerini eleştirdiğini ifade etti. Ülkelerindeki iç savaştan kaçan Suriyelileri Türkiye’nin 4 yıldır gönüllülük esası ile ağırladığını kaydeden Oktay, kampta kamplarda kalan sığınmacılara sunulan hizmetleri ve kamp dışında kalanlar için projelerini paylaştı:

HER SENARYOYA GÖRE PLANLARIMIZ VAR
‘Suriye iç savaşı 4’üncü yılında. Nisan 2011’de başlayan bir süreç… İlk etapta 250 kişinin Hatay’dan girişiyle başlayan bir süreçti. Onun sonrasında sayı hızla arttı. İlk gelenleri Hatay’daki küçük kamplarda misafir ettik. Daha sonra buradaki kamp sayısı 5’e çıktı. Olay devam edince Hatay dışında kamp kurma ihtiyacı doğdu. Hatay’dan sonra ilk kamp Kilis’e kuruldu. AFAD olarak analizlerimizi hep ileriye dönük yaparız. Hazırlıklarımız da bu şekilde olur. Hep alternatifli çalışırız, yani en kötü senaryodan en iyi senaryoya göre aradaki her türlü ihtimale göre hazırlık yaparız. Arkamızda güçlü bir siyasi irade var. İlk günden itibaren Cumhurbaşkanı Erdoğan açık kapı politikası kapsamında net talimatlar verdi.’

ONLARA YÜREĞİMİZİ AÇTIK
‘Israrla ‘konteyner kent’ dedik. Hiçbir zaman kamp demedik. Türk milletinin misafirperverliğini anlatması için sığınmacı kelimesini kullanmadık. Onları misafir olarak görüyoruz. Millet olarak kucağımızı ve yüreğimiz açtık. İlk barınma merkezini Kilis’e kurduk. Savaş ve zulüm artmaya devam etti. Sonra Gaziantep’te çadır kent kuruldu. Urfa, Osmaniye, Malatya, Adıyaman, Kahramanmaraş, Adana başta olmak üzere toplamda 10 ilimize yayılan 22 tane kampımız oldu. Suriyeli kardeşlerimizi bu geçici barınma merkezlerinde ağırlıyoruz. Yapılan yardımların maliyet 4.5 milyar dolara ulaştı. Toplam milli gelir içerisinde bakıldığında Türkiye insani yardımda 1 numara. Yeni göç dalgası olursa hazırlıklarımız tamam, anında hayata geçiririz. Ancak umarız yeni göç olmaz.’

STANDARTLAR ÇOK YÜKSEK
‘Kamplarda hiçbir sorun yaşanmıyor. Kamplarımız uluslararası standartların çok üzerinde. Bu kamplar şirin bir mahalle gibi… Bütün her şey var. Altyapısı, yolları, eğitim kampüsleri, sağlık kampüsleri, lojistik kampüsleri, gıda ve gıda dışı kampüsleri, güvenlik sistemleri, bilişim alt yapısı ile bütün bir sistemden bahsediyoruz. BM kampların standartlarını yükselttiğimiz için bizi eleştiriyor. Pozitif anlamda bir eleştiri tabii. BM’nin birçok ülkede kampı var. Hiçbir kamp bizim standartlarda değil. Bizim kampları görenler BM’nin kamplarını eleştiriyor. Biz kamplarda sadece beslenme ve barınma hizmeti sunmuyoruz. Adeta bir şehir kuruyoruz. Eğitim, sağlık ve lojistik her alanda hizmet veriyoruz. Hem okul öncesi hem de yetişkinlere yönelik kurslarımız var. Mülteciler kamp yönetiminde temsil ediliyor. Daha da önemlisi biz bu sistemi BM standartlarının çok çok altında bir maliyetle gerçekleştiriyoruz.’

SEÇİLEN MUHTARLAR VAR
‘Konteyner kentlerde muhtarlık seçimi yapılıyor. Mahallede isteyen biri muhtar adayı olur. O mahallede oturanlar en çok kime oy verirlerse o muhtar oluyor. Bizim bölgelerde kamp yönetimimiz var. Sağlıktan, eğitimden, lojistikten, güvenlikten temsilcinin olduğu vali yardımcımız ya da kaymakam yardımcımız oluyor. Burada seçilen muhtar da bulunuyor.

O muhtarın bu yönetimde olması kampların sorunsuz yürümesinin ardındaki en önemli sebep.

3 BİN ÖĞRETMEN GÖREVLİ
‘Eğitim kampüsünde 70 bin öğrencimiz var. 3 binin üzerinde öğretmen var. Bu oluyorsa Milli Eğitim Bakanlığımızın çalışmaları ile oluyor. Sağlık Bakanlığı her türlü desteği veriyor. Lojistik ortamı sağlıyoruz, beraber projelendiriyoruz. Güvenliği ise içeride özel güvenlik sağlıyor. Dışarıda güvenliği zaten Emniyet sağlıyor. Bunda da İçişleri Bakanlığımızın desteği var. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı kamplardaki aile veya çocuklarla ilgili çalışmalar yürütüyor. Yetişkin eğitimlerimiz var. Kamplarda 160’a yakın kursumuz var. İngilizce, Türkçe, Arapça, kuaförlük, terzilik vb… kursları var.’

ÜCRETSİZ SAĞLIK HİZMETİ VERİLİYOR
‘Misafir edilen Suriyeli sayısı 1 milyon 565 bin. 222 bini kamplarda, 1.4 milyona yakını kampların dışında. Bunlar da başta sınır illerimiz olmak üzere metropol illerde. Hangi ilde ne kadar olduğunu tahmini olarak biliyoruz. Burada ısrarla yapmaya çalıştığım, Türkiye’deki Suriyelilerin tamamının kayıt altına alınması. Bu çalışma devam ediyor. Son dönemlerde bu çalışmayı hızlandırdık. Bununla ilgili bir altyapı kuruldu. 900 bine yakın Suriyeli kayıt altına alındı. Bu çalışmayı bir an önce tamamlamak istiyoruz. Son günlerde yaşanan hareketlilik olmasaydı 1-2 ay içinde tamamlayacaktık. Dışarıya bakıldığında birinci problem sağlıktı. Bu insani bir boyut. Ücretsiz sağlık hizmeti veriyoruz ama kayıtlı olmak şartıyla bu hizmeti veriyoruz.’

TÜM ÇOCUKLARI EĞİTİM SİSTEMİNE ALACAĞIZ
‘Eğitime çok önem veriyoruz. Sığınmacı nüfusunun yüzde 30’u okul çağındaki çocuklardan oluşuyor. 450 bine yaklaşan bir öğrenci nüfusundan bahsediyoruz. Kamp içindekilerde sorun yok ama kamp dışındaki çocuklara ulaşmak durumundayız. Sağlıkla ilgili Türkiye’de normal vatandaşlar için kullanılan sistemi içerisinde bir sistemi sağlık bakanlığı ile kamp dışı için uygulamaya alıyoruz. MEB ile dışarıya dönük yeni projeyi başlatıyoruz. Son bir yıldır yapılan çalışmaydı. Tüm bu çocukları eğitim sistemine almak istiyoruz. Bir e-okul sistemi ile tamamını sistemin içine almak istiyoruz. Aynı zamanda diploma denklik sorunu vardı. 3’üncü ülke aracılığı ile bu kamplarda denklik eğitimi sürdürülüyordu. Şimdi bu denklik sorununu da kendi sistemimiz içinde çözebileceğimiz bir uygulama hayata geçecek. E-okul sistemi ile alacağız ama yine uygun olan devlet okullarında örgün eğitimin içerisine dahil edilecek. Tabii bizim kendi eğitim saatleri tamamlandıktan sonraki saatlerden bahsediyorum. Bu uygulama fiilen başlamış durumda.’

Kritik illeri kapsayan valiler kararnamesiyle Türkiye’nin önümüzdeki süreçteki yol haritası da belirlenmiş oldu. Kararnameyle hükümet ‘paralel yapıyla mücadele’, ‘çözüm süreci’ ve ‘Suriyeli göçmenlerin durumları’na ilişkin yeni süreçte atacağı adımlara uygun isimlerle çalışma yürütecek.

Paralel yapıyı ‘milli güvenliğe karşı tehdit’ olarak konumlandıran hükümet, bu konuda daha etkin mücadele için İçişleri Bakanlığı Müsteşarı Seyfullah Hacımüftüoğlu’nu Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Genel Sekreterliği’ne atadı. Yerine ise Antalya Valisi Sebahattin Öztürk getirildi. Eski MGK Genel Sekreteri Muammer Türker ise Antalya’nın yeni valisi oldu. 20 il valisinin değiştiği kararnamede 9 isim merkeze çekildi, merkezdeki 7 vali de yeni illere atandı.

KGM VE DİYARBAKIR

Çözüm sürecini doğrudan kendisine bağlayan Başbakan Ahmet Davutoğlu, çözüm sürecinin koordinasyonunu yürüten Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı’nda da (KGM) adım atacak. 62. Hükümet’in yaptığı 2. Bakanlar Kurulu toplantısında KGM’yi ilk kurulduğu gibi yeniden İçişleri Bakanlığı’na bağlayan Davutoğlu, çözüm sürecine ne kadar önem verdiğini ortaya koydu. Bu süreçte KGM’nin başındaki isim Mehmet Ulvi Saran görevinden istifa etti. Yerine atanacak ismin, çözüm sürecine ilişkin kararlı adımlar atacak bir bürokrat olması bekleniyor. Bunun yanında Diyarbakır Valisi Mustafa Cahit Kıraç da merkeze alınan isimler arasında yeraldı. Çözüm süreci açısından kilit önemdeki kentte son dönemde yaşananların, Kıraç’ın görevden alınmasında etkili olduğu belirtiliyor. 2. Taktik Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nda bayrak indirme eylemi yaşanmış, daha sonra bu birim lağvedilmişti. Lice’deki yol kesme eylemlerinin ardından Kıraç da eleştiri oklarının hedefi olmuştu. Bu iki olay sonrası Diyarbakır Valisi merkeze çekilirken yerine Samsun Valisi Hüseyin Aksoy atandı.

SURİYELİ GÖÇMENLER İSTANBUL’U SALLADI

İstanbul Valisi Hüseyin Avni Mutlu da merkeze çekilen isimlerin arasında yeraldı. 4 yıldır bu görevi yapan Mutlu’nun yerine ise Malatya Valisi Vasip Şahin atandı. Mutlu’nun görevden alınmasında, İstanbul sokaklarındaki Suriyeli göçmenlerin durumlarına karşı çözüm üretememesinin yattığı belirtiliyor. Mutlu’nun, ‘dilencilik’ gibi sosyal olaylar ve asayiş vakalarındaki artışın önüne geçemediği için görevden el çektirildiği konuşuluyor. Diğer yandan Mutlu’nun yerine atanan Vasip Şahin’in ise kendi ilindeki ‘Gezi’ eylemlerinin olaysız bir şekilde bitirilmesini sağladığı biliniyor.

Bu arada hükümet, IŞİD ile mücadele kapsamında sınır güvenliğini de artıracak. Kararname ile Suriye ile sınırı olan Hatay ve Osmaniye’nin yanısıra güneydeki kilit kentlerden Mersin ve Kahramanmaraş’ın valileri de değiştirildi.

EN KİLİT VALİLER DE DEĞİŞTİ
Kararname ile, Türkiye’nin iç güvenliğini yakından ilgilendiren bu beş kurumun dışında, valilerde de çok kritik değişiklikler yapıldı. Çözüm süreci açısından kilit önem taşıyan iki kentin, İstanbul ve Diyarbakır’ın valileri de bu kararname ile değiştirildi.

OSMANİYE, HATAY, MERSİN…
Kararname ile, Suriye ile sınır iki kentin, Hatay ve Osmaniye’nin de valileri de değiştirildi. Bu açıdan, yine güneydeki kilit kentlerden Mersin ve Malatya’nın da valileri de bu kararname ile değiştirildi.

İŞTE AYRINTILAR
4 YILDIR İSTANBUL VALİSİYDİ
İstanbul Valisi Hüseyin Avni Mutlu, 4 yıldır bu görevi yapıyordu. Vali Mutlu, Mayıs 2010 tarihli kararname ile İstanbul Valisi olmuştu.

RİZE ESKİ VALİSİYDİ, MGK GENEL SEKRETERİ OLDU
İçişleri Bakanlığı Müsteşarı Seyfullah Hacımüftüoğlu, MGK Genel Sekreteri olarak atandı. İçişleri Müsteşarlığı görevine Mayıs 2012’de atanan Hacımüftüoğlu, bundan önce Rize valiliği görevinde bulunmuştu.

HAKKARİ, MGK, ŞİMDİ DE ANTALYA
Hakkari Valiliği görevinden 2012 yılında MGK Genel Sekreterliği’ne atanan Muammer Türker, bu görevde 2 yıl kalmış oldu. Türker, Antalya Valiliği’ne atandı.

EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NDE ÜÇ YIL GEÇİRDİ
Tepe yönetiminde değişiklik yapılan bir başka kilit kurum da Emniyet Genel Müdürlüğü oldu. Üç yıldır Emniyet Genel Müdürü olarak görev yapan Mehmet Kılıçlar, Ankara Valisi olarak atandı. Kılıçlar daha önce de Mardin ve Eskişehir Valilikleri görevinde bulunmuştu.

İLK VALİ MGK GENEL SEKRETERİ 3 YIL GÖREV YAPTI
Ulvi Saran, daha önce askerler ve büyükelçilerin genel sekreter olarak görev yaptığı MGK’ya atanan “Vali” sıfatlı ilk genel sekreter olmuştu. Saran, üç yıllık MGK Genel Sekreterliği görevi öncesinde Malatya valisiydi. Saran, bugünkü kararname ile merkez valiliğine alındı.

ANKARA’NIN 4 YILLIK VALİSİ GİTTİ
2010 yılından bu yana Ankara Valisi olarak görev yapan ise, merkeze alındı. Yüksel daha önce Emniyet Genel Müdürü olarak da görev yapmış, ayrıca İzmir ve Antalya valiliği görevinde de bulunmuştu.